ĐIỂM TỰA LÒNG DÂN: MẶT TRẬN TỔ QUỐC XÃ MỄ SỞ KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ GIÁM SÁT, PHẢN BIỆN XÃ HỘI TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ

LOẠT BÀI 5 KỲ - TOÀN TẬP CHUYÊN KHẢO THỰC TIỄN

KỲ I: MỆNH LỆNH TỪ LÒNG DÂN VÀ YÊU CẦU KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NƠI CƠ SỞ

Lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã hun đúc nên một chân lý mang tầm thời đại: “Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”. Trải qua các giai đoạn thăng trầm của cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại luôn kiên định chân lý: Nhân dân là nguồn cội vô tận của sức mạnh, là chủ thể sáng tạo nên lịch sử và là người làm chủ đất nước. Ngay từ những ngày đầu thiết lập chính quyền dân chủ Nhân dân, Người đã căn dặn sâu sắc:

“Mặt trận là nơi đoàn kết toàn dân, là tai mắt của Đảng, của Chính phủ đối với Nhân dân và của Nhân dân đối với Đảng, Chính phủ. Mặt trận phải giúp đỡ chính quyền, đồng thời giám sát công việc của chính quyền, để chính quyền ngày càng xứng đáng là người đầy tớ trung thành của Nhân dân.”

Lời chỉ dạy thiêng liêng ấy hàm chứa một triết lý sâu xa về kiểm soát quyền lực chính trị: Quyền lực nhà nước xuất phát từ Nhân dân ủy thác cho Đảng và bộ máy công quyền. Nếu quyền lực ấy không được soi chiếu, giám sát thường xuyên bởi chính Nhân dân thông qua Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, nguy cơ tha hóa quyền lực, quan liêu, xa rời quần chúng là điều tất yếu.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trước yêu cầu đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị có tính bước ngoặt nhằm hoàn thiện cơ chế 'Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ'. Từ Quyết định số 217-QĐ/TW, Quyết định số 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị khóa XI đến Kết luận số 21-KL/TW khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, và đặc biệt là Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 26/10/2022 của Ban Bí thư khóa XIII về 'Phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội', hành lang chính trị và pháp lý cho công tác giám sát của Mặt trận ngày càng được củng cố vững chắc.

Đặc biệt, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã có bước đột phá lớn về tư duy lý luận khi hoàn thiện phương châm thực hành dân chủ thành sáu chữ vàng: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Việc bổ sung hai thành tố 'dân giám sát' và 'dân thụ hưởng' thể hiện bước phát triển nhảy vọt: Dân chủ không chỉ dừng lại ở quyền được thông tin, bàn bạc hay kiểm tra hình thức, mà Nhân dân phải có quyền giám sát thường trực toàn bộ quá trình vận hành của bộ máy Đảng, chính quyền; và đích đến cao nhất của mọi chính sách phát triển phải là người dân được thụ hưởng trực tiếp thành quả vật chất, tinh thần.

Tại cấp cơ sở - nơi trực tiếp thực thi và đưa mọi chủ trương vào đời sống thường nhật, công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc mang ý nghĩa sống còn. Người dân ở cơ sở không đánh giá năng lực lãnh đạo của Đảng bằng những nghị quyết trừu tượng trên giấy tờ, mà nhìn vào hành vi, thái độ, sự gương mẫu của từng cán bộ, công chức, đảng viên mà họ gặp gỡ hàng ngày. Một tuyến đường liên thôn làm bằng tiền đóng góp của dân có bị bớt xén vật tư hay không? Một bộ hồ sơ đất đai có bị 'ngâm' để vòi vĩnh hay không? Một chính sách hỗ trợ sản xuất sau bão lũ có đến đúng hộ gia đình khó khăn hay lại rơi vào nhà người thân cán bộ? Từng câu hỏi dung dị ấy chính là phép thử khốc liệt đối với sinh mệnh của Đảng tại cơ sở.

Là người con sinh ra, gắn bó máu thịt với quê hương Mễ Sở, trên cương vị Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên, tôi luôn đau đáu nỗi niềm: Làm thế nào để Mặt trận cơ sở không trở thành chiếc bóng mờ nhạt sau lưng chính quyền? Làm thế nào để tiếng nói của Nhân dân thực sự trở thành chiếc gương soi để cán bộ tự sửa mình? Thực tiễn công tác giám sát, phản biện xã hội tại xã Mễ Sở trong những năm qua là hành trình vượt khó, dấn thân, lấy điểm tựa từ lòng dân để tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác xây dựng Đảng và chính quyền địa phương.

KỲ II: BẢN LĨNH MẶT TRẬN NƠI TÂM ĐIỂM ĐÔ THỊ HÓA VÀ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU

Xã Mễ Sở nằm ở phía Tây tỉnh Hưng Yên, trải dài dọc theo bờ tả ngạn sông Hồng. Mảnh đất giàu truyền thống văn hóa - lịch sử này gắn liền với thiên tình sử Chử Đồng Tử – Tiên Dung và di tích quốc gia đền Đa Hòa. Trong tiến trình đổi mới, Mễ Sở đã vươn lên thành một trong những vùng quê năng động, giàu có bậc nhất tỉnh Hưng Yên nhờ kỳ tích chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp: biến những cánh đồng lúa một vụ kém hiệu quả thành vùng chuyên canh cây cảnh, quất cảnh, hoa nghệ thuật công nghệ cao mang lại giá trị hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng trên mỗi héc-ta mỗi năm.

Sau khi hoàn thành xuất sắc mục tiêu xã nông thôn mới nâng cao năm 2020, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Mễ Sở tiếp tục dồn sức xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu toàn diện. Tuy nhiên, sự phát triển nóng về kinh tế và làn sóng đô thị hóa từ vùng phụ cận lan sang đã đặt ra hàng loạt mâu thuẫn nội tại hết sức gay gắt:

Áp lực quản lý tài nguyên đất đai: Giá trị đất nông nghiệp và đất ở tại Mễ Sở tăng đột biến trong vài năm trở lại đây. Hiện tượng mua bán, chuyển nhượng đất đai ngầm, tự ý san lấp mặt bằng vùng đất bãi sông Hồng, dựng lán trại kinh doanh, vi phạm hành lang bảo vệ đê điều và đất công ích (đất 5%) diễn ra hết sức phức tạp. Nếu cấp ủy và chính quyền buông lỏng quản lý, nguy cơ cán bộ vi phạm đất đai là hiện hữu.

Khối lượng đầu tư công và huy động xã hội hóa khổng lồ: Để đạt các tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu, Mễ Sở phải triển khai hàng loạt dự án hạ tầng: mở rộng hàng chục km đường trục liên thôn; kiên cố hóa hệ thống mương máng nội đồng; xây dựng các công trình phúc lợi công cộng. Nguồn lực ngân sách có hạn, phần lớn phải huy động sức dân thông qua đóng góp tiền mặt và hiến đất. Đây là mảnh đất màu mỡ rất dễ nảy sinh tiêu cực, thất thoát nếu thiếu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Cám dỗ vật chất và suy thoái đạo đức công vụ: Khi người dân làm ăn phát đạt, các giao dịch kinh tế, nhu cầu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tách thửa, công chứng hợp đồng tăng vọt. Áp lực công việc đè nặng lên bộ máy hành chính công cấp xã, đồng thời cám dỗ vật chất đối với đội ngũ công chức địa chính, xây dựng, tư pháp là rất lớn. Tình trạng cửa quyền, hách dịch, hoặc thái độ thờ ơ, đùn đẩy công việc của một bộ phận cán bộ khiến người dân bất bình.

Đứng trước bối cảnh đó, Ban Chấp hành Đảng bộ xã Mễ Sở xác định: Không thể xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh nếu chỉ dựa vào công tác thanh tra định kỳ của cơ quan cấp trên. Phải trao quyền tối cao cho Nhân dân, phát huy tối đa vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Nhân dân để tạo nên chiếc khiên vững chắc bảo vệ kỷ cương của Đảng và chính quyền.

KỲ III: THỰC TIỄN BỐN MŨI GIÁP CÔNG GIÁM SÁT TRÊN ĐỊA BÀN XÃ MỄ SỞ

Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mễ Sở đã cụ thể hóa các chỉ đạo của cấp trên thành chương trình hành động bài bản, không dàn trải hình thức mà tập trung vào 4 mũi giáp công giám sát có chiều sâu, đánh trúng và giải quyết dứt điểm những điểm nghẽn bức xúc của địa phương:

1. Mũi thứ nhất: Giám sát đầu tư công và quản lý đất đai – Sức mạnh từ Ban Giám sát cộng đồng

MTTQ xã Mễ Sở xác định Ban Thanh tra Nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng là lực lượng nòng cốt ở cơ sở. Mặt trận xã đã tham mưu kiện toàn ban giám sát tại 100% các thôn (Phú Trạch, Phú Thị, Hoàng Trạch, Nhạn Tháp, Mễ Sở...). Thành viên được lựa chọn là các cựu chiến binh kiên trung, các kỹ sư xây dựng, cán bộ hưu trí có uy tín và am hiểu chuyên môn, được chi bộ và Nhân dân tín nhiệm tuyệt đối.

Trong đợt thi công mở rộng tuyến đường trục chính liên thôn Hoàng Trạch – Phú Trạch (tổng mức đầu tư hơn 4,8 tỷ đồng), Ban Giám sát cộng đồng đã lập chốt giám sát 24/24 giờ ngay tại công trường. Từng chuyến xe chở cát, sỏi, từng xe bồn bê tông tươi đều phải qua sự kiểm tra chất lượng, mác thép của các thành viên trước khi đổ. Có thời điểm, nhà thầu thi công tìm cách lu lèn nền đường chưa đúng quy định vào ban đêm để tranh thủ đổ bê tông cuốn chiếu. Phát hiện nền đường chưa đạt độ dầm nén theo hồ sơ thiết kế, các đồng chí thành viên Ban Giám sát cộng đồng thôn Hoàng Trạch đã kiên quyết chặn xe bồn, lập biên bản tạm dừng thi công ngay trong đêm.

Nhận được tin báo qua đường dây nóng, ngay sáng hôm sau, Ban Thường trực MTTQ xã đã cùng đồng chí Chủ tịch UBND xã có mặt tại hiện trường. Qua kiểm tra thực tế bằng các mũi khoan lõi thí nghiệm, đúng như phản ánh của Ban Giám sát, lớp móng cấp phối đá dăm không đạt độ dày kỹ thuật. UBND xã đã ban hành quyết định phạt hợp đồng, buộc nhà thầu bóc dỡ toàn bộ 250m nền đường thi công ẩu, làm lại toàn bộ trước sự nghiệm thu khắt khe của Nhân dân. Sự việc không chỉ ngăn ngừa thất thoát ngân sách hàng trăm triệu đồng mà còn tạo nên niềm tin chấn động trong toàn thể Nhân dân xã Mễ Sở.

Trong công tác giám sát quản lý đất đai: MTTQ xã đã cùng các chi hội đoàn thể tổ chức các đội tuần tra thường xuyên dọc hành lang thoát lũ và bãi bồi sông Hồng. Trong 3 năm qua, Mặt trận đã phát hiện và kiến nghị chính quyền ngăn chặn, cưỡng chế tại chỗ 14 trường hợp người dân tự ý đổ phế thải, đóng cọc tre san lấp mặt bằng đất 5% để lập vườn ươm cây cảnh trái phép, giữ vững kỷ cương trật tự đê điều.

2. Mũi thứ hai: Giám sát sự nêu gương của cán bộ, đảng viên – 'Thước đo' từ nơi cư trú

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: 'Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền'. Tại Mễ Sở, công tác xây dựng Đảng được cụ thể hóa bằng việc giám sát đạo đức, lối sống của từng cán bộ, đảng viên sinh hoạt tại địa phương. Thực hiện nghiêm Quy định số 213-QĐ/TW của Bộ Chính trị, MTTQ xã đã chấm dứt hoàn toàn căn bệnh 'nhận xét chiếu lệ, ký khống giấy tờ' cuối năm.

Vào tháng 11 hàng năm, Mặt trận xã phối hợp cùng cấp ủy tổ chức các buổi họp dân tại nhà văn hóa thôn để nhận xét đảng viên nơi cư trú. Danh sách trích ngang của hàng trăm đảng viên (kể cả cán bộ lãnh đạo các cơ quan của tỉnh đang cư trú tại Mễ Sở) đều được niêm yết công khai. Tại cuộc họp, người dân được khuyến khích phát biểu thẳng thắn, không nể nang:

Cử tri chất vấn: Gia đình đồng chí cán bộ nào còn vứt rác thải bừa bãi ra kênh mương, còn lấn chiếm vỉa hè để buôn bán cây cảnh?

Cử tri nêu đích danh: Đảng viên nào khi về quê sinh hoạt còn mang tư tưởng quan cách, coi thường hàng xóm láng giềng, trốn tránh đóng góp các quỹ an sinh xã hội?

Mọi ý kiến của cử tri đều được Ban Công tác Mặt trận lập thành biên bản gửi trực tiếp về chi bộ cơ quan nơi đảng viên đó công tác. Nhờ cơ chế giám sát thực chất này, tác phong, lề lối của cán bộ, đảng viên trên địa bàn xã Mễ Sở đã có sự chuyển biến rõ nét: gần dân hơn, khiêm tốn hơn và luôn đi đầu gương mẫu trong mọi phong trào hiến đất làm đường.

3. Mũi thứ ba: Giám sát bộ phận Một cửa và công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của UBND xã Mễ Sở chính là 'tấm gương' phản chiếu sự tận tụy của chính quyền. Nhằm ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu, 'ngâm' hồ sơ của dân, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ xã duy trì chế độ giám sát thường xuyên và đột xuất tại bộ phận Một cửa:

Mặt trận xã cử đại diện luân phiên tham gia cùng Chủ tịch UBND xã trong các ngày tiếp công dân định kỳ vào thứ Năm hàng tuần. Tại đây, Mặt trận xã đóng vai trò độc lập, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, kiên quyết yêu cầu lãnh đạo xã và cán bộ chuyên môn trả lời rõ thời hạn giải quyết hồ sơ, không được dùng văn bản lòng vòng để trốn tránh trách nhiệm.

Bên cạnh đó, Mặt trận xã đã thành lập Tổ hòa giải độc lập tại các khu dân cư. Đối với những tranh chấp gay gắt về mốc giới đất đai giữa các hộ gia đình trồng cây cảnh, cán bộ Mặt trận xã cùng các bô lão đã trực tiếp ra đồng, dùng tình làng nghĩa xóm, lịch sử sử dụng đất và luật pháp để phân tích thấu tình đạt lý. Trong nhiệm kỳ qua, MTTQ xã đã hòa giải thành công 48/52 vụ tranh chấp phức tạp, không để bất kỳ một đơn thư khiếu nại nào vượt cấp lên cấp trên, giữ trọn bình yên cho làng xóm.

4. Mũi thứ tư: Nâng cao chất lượng phản biện xã hội – Bịt kín kẽ hở chính sách từ sớm

Công tác phản biện xã hội tại xã Mễ Sở không còn dừng lại ở việc 'góp ý câu chữ' mà đã thực sự trở thành bộ lọc chính sách có chiều sâu khoa học. Trước khi ban hành các quyết định liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh (quy hoạch chợ hoa xuân, kế hoạch đấu giá quyền sử dụng đất, đề án chuyển đổi cây trồng), UBND xã đều phải gửi hồ sơ dự thảo sang Ủy ban MTTQ xã để lấy ý kiến phản biện.

Điển hình như năm 2023, khi UBND xã dự thảo 'Quy hoạch vùng sản xuất hoa, quất cảnh tập trung ven sông Hồng', bản dự thảo ban đầu dự kiến chỉ làm đường nội đồng rộng 3,5 mét để tiết kiệm chi phí xây lắp. Tại hội nghị phản biện do MTTQ xã chủ trì, Mặt trận đã tập hợp hàng trăm ý kiến phản biện gay gắt của các chủ nhà vườn: Chiều rộng 3,5m thì xe tải trọng lớn vào thu mua cây cảnh dịp Tết sẽ gây ùn tắc tê liệt, làm gãy dập cành quất, thiệt hại kinh tế nặng nề cho bà con. Mặt trận xã đã kiên quyết bảo vệ luận cứ này trước Đảng ủy và UBND xã. Kết quả: UBND xã đã tiếp thu trọn vẹn, điều chỉnh thiết kế nâng mặt đường lên 5 mét kết hợp các điểm tránh xe, nhận được sự hoan nghênh tuyệt đối từ phía người dân.

Bảng số liệu tổng hợp kết quả công tác giám sát, phản biện xã hội nhiệm kỳ qua của MTTQ xã Mễ Sở

KỲ IV: BẺ GÃY 'LỰC CẢN VÔ HÌNH' – NĂM BÀI HỌC XƯƠNG MÁU TỪ THỰC TIỄN NÔNG THÔN

Để đạt được những kết quả đáng tự hào nêu trên, hành trình của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mễ Sở là chuỗi ngày đấu tranh cam go, bẻ gãy những thói quen cản trở sự tiến bộ đã ăn sâu vào tiềm thức làng quê hàng trăm năm qua. Từ thực tế công tác tại cơ sở, chúng tôi rút ra 5 bài học kinh nghiệm xương máu:

1. Bài học thứ nhất: Hóa giải sức cản của tâm lý thân tộc, họ hàng và tư duy 'dĩ hòa vi quý'

Nông thôn châu thổ sông Hồng mang đặc tính cộng đồng làng xã khép kín. Người dân Mễ Sở gắn kết keo sơn qua các dòng họ lâu đời: họ Chử, họ Nguyễn, họ Trần, họ Lê... Cán bộ lãnh đạo xã, bí thư thôn, doanh nghiệp thi công công trình và người dân vi phạm phần lớn đều có mối quan hệ dây mơ rễ má họ hàng, thông gia, lối xóm. 'Một giọt máu đào hơn ao nước lã', 'bán anh em xa mua láng giềng gần' – những câu tục ngữ ấy vô tình trở thành bức tường vô hình ngăn cản người dân đứng lên đấu tranh chống tiêu cực.

Khi phát hiện sai phạm trong thi công đường hay lấn chiếm đất đai, tâm lý ban đầu của thành viên Ban Giám sát cộng đồng là sợ va chạm, sợ bị họ hàng xa lánh, sợ 'đi ra đường chạm mặt nhau'. Để đập tan sức ỳ này, Đảng ủy và MTTQ xã Mễ Sở đã áp dụng cơ chế 'Giám sát tập thể': Toàn bộ các biên bản kiến nghị, biên bản hiện trường đều đứng tên tập thể Ban Thường trực MTTQ xã hoặc tập thể Ban Giám sát, tuyệt đối không quy trách nhiệm cá nhân người phát giác. Đồng thời, Mặt trận đẩy mạnh tuyên truyền: Giám sát là để bảo vệ danh dự cho dòng họ, bảo vệ an toàn cho công trình con em mình đi lại hàng ngày, bao che cho sai phạm mới thực sự là làm hại họ hàng. Nhờ vậy, tư duy 'dĩ hòa vi quý' dần bị triệt tiêu, nhường chỗ cho tinh thần thượng tôn pháp luật.

2. Bài học thứ hai: Lãnh đạo cấp ủy phải thực sự có tâm, có tầm và tinh thần tự soi, tự sửa

Sự thành bại của công tác giám sát Mặt trận phụ thuộc 90% vào bản lĩnh của người đứng đầu Đảng ủy xã. Nếu đồng chí Bí thư Đảng ủy xã gia trưởng, độc đoán, coi kiến nghị của Mặt trận là 'vạch áo cho người xem lưng', tìm cách bao che cho các vi phạm của UBND xã, thì hoạt động giám sát sẽ lập tức rơi vào bế tắc, trở thành trò diễn hề.

Tại Mễ Sở, Thường trực Đảng ủy xã luôn giữ vững nguyên tắc: Mọi kiến nghị giám sát của MTTQ xã đều phải được đưa vào nội dung họp Thường vụ Đảng ủy hàng tháng. Chủ tịch UBND xã có trách nhiệm giải trình trực tiếp và báo cáo tiến độ xử lý bằng văn bản trong vòng 15 ngày làm việc. Chính sự quyết liệt, công tâm của người đứng đầu Đảng bộ xã đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, tiếp thêm sức mạnh cho cán bộ Mặt trận dám nói thẳng, nói thật.

3. Bài học thứ ba: Cán bộ Mặt trận phải am hiểu sâu sắc chuyên môn và pháp luật

Một trong những lý do khiến công tác giám sát ở nhiều nơi kém hiệu quả là do cán bộ Mặt trận thiếu kiến thức chuyên sâu, khi giám sát chỉ nói chung chung, cảm tính, dễ bị các nhà thầu hoặc cán bộ chuyên môn 'qua mặt' bằng những thuật ngữ kỹ thuật phức tạp. Nhiệt tình mà thiếu hiểu biết sẽ dẫn đến sự can thiệp ngô nghê, thiếu thuyết phục.

Ý thức rõ điều này, MTTQ xã Mễ Sở đã chủ động tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng đọc bản vẽ thiết kế xây dựng, cách kiểm tra cấp phối bê tông, độ chặt nền đường lu lèn K95, quy trình thẩm định giá đất cho đội ngũ thanh tra Nhân dân. Đồng thời, Mặt trận xã đã vận động thành lập 'Tổ tư vấn cộng đồng' gồm các kỹ sư xây dựng, luật sư, chuyên gia nông nghiệp là con em Mễ Sở đang làm việc tại các cơ quan của tỉnh và trung ương, sẵn sàng hỗ trợ tư vấn pháp lý và kỹ thuật miễn phí cho Mặt trận mỗi khi xử lý các vụ việc phức tạp.

4. Bài học thứ tư: Đổi mới phương thức tập hợp ý kiến – Số hóa kênh tiếp nhận của Nhân dân

Thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư không cho phép người làm công tác Mặt trận chỉ thụ động ngồi chờ đơn thư giấy tờ gửi đến trụ sở. MTTQ xã Mễ Sở đã tiên phong lập các nhóm Zalo 'Mặt trận kết nối Nhân dân' tại 100% các thôn và tổ chức trang thông tin công khai của Mặt trận xã.

Thông qua điện thoại thông minh, người dân đang làm việc tại đồng quất cảnh hay đi làm ăn xa đều có thể chụp ảnh, quay video các hành vi đổ rác trộm, lấn chiếm hành lang đê, hoặc công trình làm ẩu gửi trực tiếp cho Ban Thường trực MTTQ xã. Mọi thông tin phản ánh đều được bảo mật danh tính người cung cấp và được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xử lý trong vòng 24 - 48 giờ. Công nghệ số đã biến hàng ngàn người dân Mễ Sở thành hàng ngàn 'cộng tác viên giám sát' tin cậy của Đảng.

5. Bài học thứ năm: Kết hợp hài hòa giữa phản biện đón đầu và giám sát hậu kiểm

Giám sát (hậu kiểm) là nhìn lại việc đã xảy ra; nếu có sai phạm thì dù xử lý nghiêm minh đến đâu thì tiền của nhà nước và sức dân cũng đã bị thất thoát, uy tín của Đảng cũng đã bị sứt mẻ phần nào. Do đó, đỉnh cao của nghệ thuật kiểm soát quyền lực là phải làm thật tốt công tác phản biện xã hội (tiền kiểm).

MTTQ xã Mễ Sở luôn quán triệt phương châm: Phản biện phải đi kèm với giải pháp thay thế. Khi chỉ ra điểm chưa hợp lý trong các dự thảo của UBND xã, Mặt trận không chỉ dừng lại ở việc phản đối, mà luôn dày công nghiên cứu, đề xuất phương án điều chỉnh tối ưu, khả thi nhất. Nhờ cách tiếp cận khoa học và tinh thần xây dựng ấy, UBND xã luôn coi Mặt trận là đối tác đồng hành tin cậy, biến các cuộc họp phản biện thành diễn đàn tập trung trí tuệ của toàn dân.

KỲ V: ĐIỂM TỰA LÒNG DÂN – NỀN TẢNG CHO KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH CỦA QUÊ HƯƠNG

Đứng trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng – dấu mốc mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam – yêu cầu về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh từ cơ sở càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Để nâng tầm công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn 2026 – 2030, từ thực tiễn thành công tại xã Mễ Sở, chúng tôi trân trọng đề xuất 6 nhóm giải pháp đột phá:

1. Thể chế hóa và luật hóa chế tài xử lý sau giám sát của Mặt trận

Đây là nút thắt lớn nhất của công tác Mặt trận hiện nay trên phạm vi toàn quốc. Hoạt động giám sát của Mặt trận dù công phu đến mấy nhưng nếu cơ quan chức năng chây ì không thực hiện kiến nghị thì kết quả cũng rơi vào im lặng. Đề nghị Trung ương sớm sửa đổi Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các quy định của Đảng theo hướng: Quy định thời hạn bắt buộc các cơ quan hành chính nhà nước phải trả lời và xử lý kiến nghị sau giám sát của Mặt trận (không quá 30 ngày). Việc thực hiện kiến nghị giám sát của Mặt trận phải trở thành tiêu chí bắt buộc trong việc đánh giá xếp loại thi đua, quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo các cấp hàng năm.

2. Chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ Mặt trận cơ sở: Có tâm, có tầm, dám dấn thân

Chấm dứt triệt để tư duy xem vị trí Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã là nơi 'an dưỡng' cho cán bộ lớn tuổi sắp về hưu, hoặc nơi giải quyết chế độ cho cán bộ không bố trí được vào các vị trí khác. Cán bộ Mặt trận thời kỳ mới phải là người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trình độ đại học trở lên, am hiểu sâu sắc pháp luật, có kỹ năng dân vận khéo và đặc biệt là phải có uy tín lớn trong lòng Nhân dân. Cần quy hoạch đồng chí Chủ tịch MTTQ xã là Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy xã để nâng cao vị thế và tiếng nói trong công tác kiểm soát quyền lực.

3. Đảm bảo kinh phí độc lập và trang thiết bị hiện đại cho Ban Giám sát cộng đồng

Hiện nay, kinh phí hoạt động cho Ban Thanh tra Nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng ở cấp xã còn mang tính chất tượng trưng, phụ cấp trách nhiệm rất thấp. Kiến nghị HĐND các cấp ban hành nghị quyết chuyên đề cho phép trích tỷ lệ từ 0,3% - 0,5% tổng mức đầu tư của các dự án hạ tầng công cộng tại địa phương để phục vụ trực tiếp cho công tác giám sát cộng đồng (mua sắm thiết bị đo đạc, máy móc thử nghiệm, kinh phí xăng xe, phụ cấp bồi dưỡng cho thành viên giám sát hiện trường).

4. Triển khai ứng dụng 'Bản đồ số giám sát cộng đồng' xã Mễ Sở

Trong giai đoạn 2026 – 2030, MTTQ xã Mễ Sở sẽ đi đầu xây dựng ứng dụng số hóa 'Mặt trận Mễ Sở trực tuyến'. Toàn bộ các quy hoạch đất đai, ranh giới chỉ giới đê điều, kế hoạch thu chi ngân sách xã, danh mục dự án đầu tư công, danh sách các hộ nghèo và đối tượng chính sách đều được công khai minh bạch trên nền tảng số. Người dân có thể dùng tài khoản định danh VNeID để truy cập, theo dõi và gửi phản ánh giám sát trực tiếp 24/7.

5. Thiết lập cơ chế bảo vệ hữu hiệu người dân và cán bộ Mặt trận đấu tranh chống tiêu cực

Đấu tranh chống tiêu cực, sai phạm luôn là mặt trận cam go, đụng chạm đến lợi ích cục bộ của các nhóm lợi ích. Để người dân và cán bộ Mặt trận yên tâm thực hiện nhiệm vụ, đề nghị cấp ủy thực hiện nghiêm Chỉ thị số 27-CT/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ người phát hiện, tố giác tham nhũng, tiêu cực. Cần có chế tài nghiêm khắc đối với mọi hành vi đe dọa, trù dập hoặc cản trở hoạt động giám sát hợp pháp của Mặt trận.

6. Xây dựng thế trận giám sát Nhân dân liên hoàn giữa các tổ chức chính trị - xã hội

Ủy ban MTTQ xã phải giữ vai trò nhạc trưởng, phân công nhiệm vụ giám sát cụ thể, tránh chồng chéo giữa các đoàn thể: Hội Cựu chiến binh xung kích giám sát quản lý đất đai và bảo vệ đê điều; Hội Nông dân giám sát chất lượng vật tư nông nghiệp, phân bón và an toàn thực phẩm vùng hoa cảnh; Hội Phụ nữ giám sát vệ sinh môi trường nông thôn và bình xét các gói vay vốn xóa đói giảm nghèo; Đoàn Thanh niên phụ trách chuyển đổi số và giám sát cải cách hành chính. Sự hiệp đồng tác chiến này sẽ tạo nên mạng lưới kiểm soát rộng khắp, không để sót bất kỳ góc khuất nào.

LỜI KẾT: GIỮ TRỌN NGỌN LỬA NIỀM TIN DƯỚI CỜ ĐẢNG

Nhìn lại chặng đường hơn chín thập kỷ lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, bài học muôn đời soi sáng con đường cách mạng là: Đảng ta không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của Tổ quốc và hạnh phúc của Nhân dân. Sức mạnh của Đảng là sức mạnh bắt nguồn từ lòng dân. Khi nào cán bộ, đảng viên biết lắng nghe dân, khiêm tốn học hỏi dân và đặt quyền lợi của dân lên trên hết thì khi đó Đảng ta vững như bàn thạch.

Công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chính là biểu hiện sinh động, đẹp đẽ nhất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Giám sát không hề làm suy giảm uy tín của Đảng, mà trái lại, đó chính là chiếc gương soi quý báu giúp Đảng nhìn rõ những khiếm khuyết nội bộ để kịp thời tự sửa mình, để tổ chức Đảng ngày càng trong sạch, đội ngũ cán bộ ngày càng trưởng thành, xứng đáng với niềm tin son sắt của Nhân dân.

Từ thực tiễn sinh động, hào hùng và đầy trách nhiệm tại mảnh đất Mễ Sở, chúng tôi rút ra một chân lý bất biến: Khi cấp ủy Đảng biết tựa vào dân; khi chính quyền thực sự coi Nhân dân là trung tâm phục vụ; và khi Mặt trận Tổ quốc dám dấn thân làm tròn vai trò 'tai mắt' trung thành của Nhân dân, thì mọi khó khăn đều vượt qua, mọi mục tiêu đều cán đích. Nền móng vững chắc nhất của Đảng bộ xã Mễ Sở hôm nay và mai sau không gì khác chính là ĐIỂM TỰA LÒNG DÂN.

Những cánh đồng quất cảnh xum xuê trĩu quả vàng rực bên dòng sông Hồng cuộn đỏ phù sa, những tuyến đường bê tông thênh thang phẳng phiu nối dài khắp các thôn xóm trù phú, những nụ cười rạng rỡ của người nông dân bước vào thời kỳ nông thôn mới kiểu mẫu... Tất cả những thành quả ngọt ngào ấy chính là minh chứng hùng hồn cho sự đồng thuận tuyệt đối giữa ý Đảng và lòng Dân. Tiếp tục giữ vững và bồi đắp ngọn lửa niềm tin thiêng liêng ấy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Mễ Sở nguyện cống hiến trọn vẹn tâm sức, trí tuệ, cùng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xây dựng quê hương Mễ Sở ngày càng văn minh, giàu đẹp, phồn vinh và hạnh phúc, tự tin vững bước vào kỷ nguyên vươn mình rực rỡ của dân tộc Việt Nam anh hùng!